Jak używać złączy wtykowych – podział, zalety, wady

Złączki wtykowe i ich zastosowanie pod lupą

Chwała człowiekowi, który wymyślił systemy złączek wtykowych. Wywołał bowiem rewolucję w efektywnym rozprowadzaniu powietrza i innych mediów do samych zastosowań. Prawdopodobnie osiągnęliśmy w tym zakresie maksymalny możliwy komfort łączenia i rozłączania. Czy jednak wszystkie systemy wtykowe są takie same? Przyjrzyjmy się temu sposobowi łączenia pod lupą.

Jakie możliwości daje asortyment systemów wtykowych? Właściwie dość podobne do innych systemów łączenia i rozprowadzania powietrza czy innych mediów. I od medium możemy spokojnie zacząć, bo liczy się to, z czym styka się powierzchnia złączek i wężyków oraz jakie oddziaływanie przy tym powstaje. Dlatego przy wszystkich komponentach zwracajcie uwagę, czy są na przykład odpowiednie do chemikaliów – mediów agresywnych – albo odwrotnie: dopuszczone do kontaktu z żywnością. Te parametry podajemy zawsze razem z opisem, do jakich zastosowań dana złączka czy wężyk się nadaje. Chodzi przede wszystkim o technikę automatyki, pomiarową i regulacyjną albo o pneumatyczne instalacje sprężonego powietrza w przemyśle, budowie maszyn i technice samochodowej. To najczęstsze obszary, w których systemy wtykowe wykorzystuje się na liniach produkcyjnych.

Ogólny podział złączek wtykowych z uwagi na zastosowanie:

• złączki standardowe do zwykłych zastosowań
• złączki przystosowane do wyższych ciśnień
• złączki odporne na chemikalia
• złączki odpowiednie do kontaktu z żywnością
• wykonanie antystatyczne
• złączki ognioodporne zgodne z DIN 5510-2
• złączki odporne na iskry od techniki spawalniczej

A jakie są właściwie wady systemów wtykowych, kiedy widzimy, jak szeroki zakres zastosowań potrafią obsłużyć i jak szeroki mamy wybór? Wszystko zaczyna się właśnie od właściwego wyboru według wymaganych parametrów, który eliminuje większość słabości. Jedną z nielicznych wad, która po odpowiednim wyborze pozostaje, jest ogólnie gorsza odporność na obciążenia mechaniczne. Część tego rozwiązują wykonania obrotowe złączek albo specjalnie produkowane polimery, z których wykonane są wężyki. A co do wykonania obrotowego – te specjalne złączki dzięki łożyskom kulkowym radzą sobie z obrotami do 1500 obrotów na minutę. A jeśli chodzi o wadę, którą ma część oferty złączek, to jest nią brak możliwości zastosowania przy podciśnieniu. Dlaczego? Rozłożymy to w następnej części, gdzie przyjrzymy się, jak właściwie wygląda wnętrze takich złączek.

Rozbiórka złączki wtykowej

Główną częścią złączki wtykowej jest sam korpus – z tworzywa sztucznego albo z niektórych materiałów metalowych i szlachetnych, który co najmniej z jednej strony skrywa dość ostre „ząbki“ ze stali nierdzewnej za pierścieniem przytrzymującym (gdzie indziej nazywanym pierścieniem zwalniającym). Trzeba go zawsze wcisnąć w stronę złączki, aby rozchylić ząbki i albo wsunąć, albo wysunąć wężyk. Doskonale działający i prosty system dopełnia w większości przypadków jeszcze ukryty wewnątrz złączki o-ring (najczęściej NBR), do którego ścianki „dociskamy“ wężyk dla maksymalnej szczelności, a potem puszczamy pierścień przytrzymujący – połączenie jest gotowe. Rozłączyć mogłoby się tak tylko przy podciśnieniu.

Inne systemy, przede wszystkim do większych średnic, stosują jako element przytrzymujący zamknięcia obrotowe. Z tym wykonaniem możemy się spotkać przy różnych instalacjach powietrza w halach i zakładach.

A jaki jest przeciwny koniec złączki wtykowej? Możliwości jest wiele – od złączek gwintowanych i takich samych złączek wtykowych przez adaptery, trzpienie, zawory dławiące czy zawory odcinające, aż po duże złączki rozdzielające.

A co z wężykami?

Złączki wtykowe są przeznaczone do elastycznych węży pneumatycznych o kalibrowanej średnicy zewnętrznej. Zwykle ta średnica zaczyna się na 4 mm i w większości przypadków kończy na 12 lub 16 mm. Najczęściej stosowanym materiałem do produkcji jest poliuretan – polimer, który wytwarza się przez poliaddycję diizocyjanianów i alkoholi dwu- lub wielowodorotlenowych z utworzeniem wiązania karbaminianowego. Zaletą takich wężyków jest wysoka elastyczność, ale też odporność na obciążenia mechaniczne. Kolejnymi powszechnie wykorzystywanymi materiałami są poliamid albo wężyki z markowego granulatu Kynar HD4000 do najbardziej agresywnych mediów. Z drugiej strony jest natomiast silikon – w większości przypadków przezroczysty, do wykorzystania w przemyśle spożywczym. Takie wężyki muszą być oczywiście maksymalnie nieszkodliwe, dlatego spełniają wymagania dyrektyw FDA i 1935/2004 WE.

Cały nasz asortyment węży możecie przejrzeć tutaj: Węże do sprężonego powietrza

Co dodać na koniec?
System wtykowy to najlepszy przyjaciel na polu łączenia wężyków i rozprowadzania medium do zastosowania. Nie musicie przed instalacją długo szkolić personelu, nie musicie inwestować zawrotnych kwot ani w zakup komponentów, a tym bardziej w narzędzia. Wystarczy trzymać się zawsze kilku podstawowych zasad i dobrze wybierać według parametrów – wtedy cały system będzie wam służył latami bez zmartwień.

Najpopularniejsze plastikowe złączki wtykowe w naszym sklepie znajdziecie tutaj: Złączki wtykowe

A cały materiał łączący tutaj: Materiał łączący do sprężonego powietrza