Złączki wtykowe i ich zastosowanie pod lupą
Chwała człowiekowi, który wymyślił wtykowe systemy złączek. Wywołał bowiem rewolucję w skutecznym rozprowadzaniu powietrza i innych mediów do samych aplikacji. Prawdopodobnie osiągnęliśmy pod tym względem maksymalny możliwy komfort łączenia i rozłączania. Czy jednak wszystkie systemy wtykowe są takie same? Przyjrzyjmy się temu sposobowi łączenia pod lupą.
Jakie są możliwości w asortymencie systemów wtykowych? Właściwie dość podobne jak w innych systemach łączenia i rozprowadzania powietrza czy innych mediów. Od medium możemy zresztą spokojnie zacząć, ponieważ zależy od tego, z czym styka się powierzchnia złączek i wężyków oraz jakie oddziaływanie jest przy tym wywoływane. Dlatego przy wszystkich komponentach proszę zwracać uwagę, czy nadają się na przykład do chemikaliów – mediów agresywnych, albo przeciwnie – czy są dopuszczone do kontaktu z żywnością. Parametry te podajemy zawsze wraz z opisem, do jakich zastosowań dana złączka czy wężyk się nadaje. Chodzi zwłaszcza o technikę automatyzacji, pomiarową i regulacyjną albo o pneumatyczne instalacje sprężonego powietrza w przemyśle, budowie maszyn i technice samochodowej. To są najczęstsze obszary, w których systemy wtykowe wykorzystuje się na liniach produkcyjnych.
Ogólny podział złączek wtykowych ze względu na zastosowanie:
- złączki standardowe do zwykłych zastosowań
- złączki przystosowane do wyższych ciśnień
- złączki odporne na chemikalia
- złączki nadające się do kontaktu z żywnością
- wykonanie antystatyczne
- złączki ognioodporne wg DIN 5510-2
- złączki odporne na iskry od techniki spawalniczej
A jakie są właściwie wady systemów wtykowych, skoro widzimy, jak szeroki zakres zastosowań potrafią pokryć i jak szeroki mamy wybór? Wszystko zaczyna się właśnie od właściwego doboru według wymaganych parametrów, który eliminuje większość bolączek. Jedną z nielicznych wad, która po odpowiednim doborze pozostaje, jest ogólnie gorsza odporność na obciążenia mechaniczne. Część tego rozwiązują obrotowe wykonania złączek albo specjalnie wytwarzane polimery, z których zrobione są wężyki. A skoro o wykonaniu obrotowym – te specjalne złączki dzięki łożyskom kulkowym wytrzymują obroty do 1500 obrotów na minutę. A jeśli chodzi o wadę, którą ma część oferty złączek, to jest nią brak możliwości zastosowania przy podciśnieniu. Dlaczego? Rozbierzemy to w kolejnej części, w której przyjrzymy się, jak właściwie wygląda wnętrze takich złączek.
Rozbiórka złączki wtykowej
Główną częścią złączki wtykowej jest sam korpus – z tworzywa albo z niektórych materiałów metalowych i szlachetnych – który przynajmniej z jednej strony kryje dość ostre „ząbki“ ze stali szlachetnej za pierścieniem przytrzymującym (gdzie indziej podawanym jako pierścień zaciskowy), który zawsze trzeba wcisnąć w stronę złączki, aby ząbki się rozwarły i abyśmy mogli wężyk wsunąć albo wysunąć. Doskonale działający i prosty system uzupełnia w większości przypadków jeszcze ukryty wewnątrz złączki o-ring (najczęściej NBR), do którego ścianki wężyk „dociskamy“ dla maksymalnej szczelności, a potem pierścień przytrzymujący puszczamy – połączenie jest gotowe. Rozłączyć mogłoby się tylko przy podciśnieniu.
Inne systemy, przede wszystkim do większych średnic, stosują jako element przytrzymujący zamknięcia obrotowe. Z takim wykonaniem możemy się spotkać przy różnych instalacjach powietrza w halach i zakładach.
A jaki jest przeciwny koniec złączki wtykowej? Możliwości jest wiele – od złączek gwintowanych i takich samych złączek wtykowych po adaptery, króćce, zawory dławiące czy odcinające, aż po duże złączki rozdzielające.
A co z wężykami?
Złączki wtykowe są przeznaczone do elastycznych węży pneumatycznych o kalibrowanej średnicy zewnętrznej. Zwykle średnica ta zaczyna się od 4 mm, a w większości przypadków kończy na 12 czy 16 mm. Najczęściej stosowanym materiałem do ich produkcji jest poliuretan – polimer wytwarzany w wyniku poliadycji diizocyjanianów i alkoholi dwu- lub wielowodorotlenowych z powstaniem wiązania karbaminianowego. Zaletą takich wężyków jest wysoka elastyczność, ale też odporność na obciążenia mechaniczne. Kolejnymi powszechnie wykorzystywanymi materiałami są poliamid albo wężyki z markowego granulatu Kynar HD4000 do najbardziej agresywnych mediów. Po drugiej stronie jest natomiast silikon – w większości przypadków przezroczysty, do zastosowań w branży spożywczej. Takie wężyki muszą być oczywiście maksymalnie bezpieczne, dlatego spełniają wymagania FDA i 1935/2004 WE.
Cały nasz asortyment węży mogą Państwo przejrzeć tutaj: Węże do sprężonego powietrza
Co dodać na koniec?
System wtykowy to najlepszy przyjaciel na polu łączenia wężyków i doprowadzania medium do aplikacji. Nie muszą Państwo przed montażem długo szkolić personelu, nie muszą Państwo inwestować zawrotnych kwot ani w zakup komponentów, ani tym bardziej w narzędzia. Wystarczy zawsze trzymać się kilku podstawowych zasad i dobrze wybierać według parametrów – wtedy cały system będzie służył latami bez kłopotów.
Najpopularniejsze złączki wtykowe z tworzywa w naszym sklepie znajdą Państwo tutaj: Złączki wtykowe
A cały materiał złączny tutaj: Materiał złączny do sprężonego powietrza