Złącza wtykowe i ich zastosowanie pod lupą
Chwała temu, kto wymyślił systemy złączy wtykowych. Zrewolucjonizowały one bowiem efektywne rozprowadzanie powietrza i innych mediów do samych aplikacji. Prawdopodobnie osiągnęliśmy w tej kwestii maksymalny możliwy komfort łączenia i rozłączania. Czy jednak wszystkie systemy wtykowe są takie same? Przyjrzyjmy się temu sposobowi łączenia pod lupą.
Jakie są opcje w asortymencie systemów wtykowych? Właściwie dość podobne do innych systemów łączenia i rozprowadzania powietrza lub innych mediów. A od medium możemy śmiało zacząć, ponieważ ma znaczenie, z czym styka się powierzchnia złączy i węży oraz jakie reakcje są wzajemnie wywoływane. Dlatego przy wszystkich komponentach należy zwracać uwagę, czy są one na przykład odpowiednie do chemikaliów – mediów agresywnych, czy wręcz przeciwnie, dopuszczone do kontaktu z żywnością. Parametry te zawsze podajemy wraz z opisem, do jakich aplikacji nadaje się dane złącze lub wąż. Dotyczy to głównie techniki automatyzacji, pomiarowej i regulacyjnej, lub pneumatycznych instalacji sprężonego powietrza w przemyśle, budowie maszyn i technice motoryzacyjnej. Są to najczęstsze obszary, w których systemy wtykowe są wykorzystywane na liniach produkcyjnych.
Ogólny podział złączy wtykowych ze względu na zastosowanie:
- standardowe złącza do typowych zastosowań
- złącza przystosowane do wyższych ciśnień
- złącza odporne na chemikalia
- złącza odpowiednie do kontaktu z żywnością
- wykonanie antystatyczne
- złącza ognioodporne zgodnie z normą DIN 5510-2
- złącza odporne na iskry z urządzeń spawalniczych
A jakie są właściwie wady systemów wtykowych, skoro widzimy, jak szeroki jest ich zakres zastosowań i jak duży mamy wybór? Wszystko zaczyna się od prawidłowego doboru na podstawie wymaganych parametrów, co eliminuje większość problemów. Jedną z nielicznych wad, która pozostaje po odpowiednim doborze, jest ogólnie słabsza odporność na obciążenia mechaniczne. Częściowo rozwiązuje to obrotowa konstrukcja złączy lub specjalnie produkowane polimery, z których wykonane są węże. Co do konstrukcji obrotowej – te specjalne złącza, dzięki łożyskom kulkowym, wytrzymują rotację do 1500 obrotów na minutę. Jeśli chodzi o wadę, którą posiada część asortymentu złączy, jest nią niemożność stosowania ich do podciśnienia. Dlaczego? Omówimy to w następnej części, gdzie przyjrzymy się, jak właściwie wygląda wnętrze takich złączy.
Budowa złącza wtykowego
Główną częścią złącza wtykowego jest sam korpus – z tworzywa sztucznego lub niektórych metali i materiałów szlachetnych, który przynajmniej z jednej strony kryje dość ostre „ząbki” ze stali nierdzewnej za pierścieniem zwalniającym (zwanym też pierścieniem osadczym). Pierścień ten należy zawsze wcisnąć w stronę złącza, aby rozchylić ząbki i wsunąć lub wysunąć wąż. Ten doskonale funkcjonalny i prosty system w większości przypadków uzupełnia ukryty wewnątrz złącza o-ring (najczęściej z NBR), do którego ścianki „dociskamy” wąż w celu uzyskania maksymalnej szczelności, a następnie puszczamy pierścień zwalniający – połączenie jest gotowe. Rozłączenie mogłoby nastąpić jedynie w przypadku podciśnienia.
Inne systemy, zwłaszcza dla większych średnic, wykorzystują zamknięcia obrotowe jako element przytrzymujący. Z tym rozwiązaniem możemy się spotkać w różnych instalacjach powietrznych na halach i w zakładach pracy.
A jak wygląda drugi koniec złącza wtykowego? Możliwości jest wiele – od złączy gwintowanych i takich samych wtyków, przez adaptery, króćce, zawory dławiące czy zawory odcinające, aż po duże złącza rozdzielające.
A co z wężami?
Złącza wtykowe przeznaczone są do elastycznych węży pneumatycznych o kalibrowanej średnicy zewnętrznej. Standardowo średnica ta zaczyna się od 4 mm, a w większości przypadków kończy na 12 lub 16 mm. Najczęściej stosowanym materiałem do ich produkcji jest poliuretan – polimer, który powstaje w wyniku poliaddycji diizocyjanianów i alkoholi dwu- lub wielowodorotlenowych z wytworzeniem wiązania karbaminianowego. Zaletą takich węży jest wysoka elastyczność, ale także odporność na obciążenia mechaniczne. Innymi powszechnie stosowanymi materiałami są poliamid lub węże z markowego granulatu Kynar HD4000 do najbardziej agresywnych mediów. Z drugiej strony mamy silikon – w większości przypadków przezroczysty do zastosowań w przemyśle spożywczym. Takie węże muszą być oczywiście całkowicie bezpieczne, dlatego spełniają wymogi dyrektyw FDA oraz 1935/2004 WE.
Cały nasz asortyment węży mogą Państwo sprawdzić tutaj: Węże do sprężonego powietrza
Co dodać na zakończenie?
System wtykowy to najlepszy przyjaciel w dziedzinie łączenia węży i doprowadzania medium do aplikacji. Nie trzeba przeprowadzać długich szkoleń personelu przed instalacją, nie trzeba inwestować zawrotnych kwot w zakup komponentów, nie mówiąc już o narzędziach. Wystarczy zawsze trzymać się kilku podstawowych zasad i dobrze dobierać pod kątem parametrów – wtedy cały system będzie służył przez lata bez żadnych problemów.
Najpopularniejsze plastikowe złącza wtykowe w naszym sklepie internetowym znajdą Państwo tutaj: Złącza wtykowe
A wszystkie materiały złączne tutaj: Materiały złączne do sprężonego powietrza